Những Sự Kiện Cộng Đồng Năm 2009

Không phải ngẫu nhiên mà các sự kiện cộng đồng năm 2009 có vẻ mạnh và đa dạng hơn các năm trước. Với gần 30 năm hiện diện tại hải ngoại, cộng đồng Việt Nam đủ lớn mạnh để thành công trong nhiều mặt, và cũng đồng thời sinh ra nhiều sự kiện đáng nói, tốt có xấu có vừa vừa cũng có. Khi người ta có gì mình có cái đó, cả tốt lẫn xấu, thì đó là dấu hiệu một sự hội nhập đa dạng và toàn diện.


1. Sinh viên tiến sĩ Annie Lê bị giết

Sự kiện được báo chí toàn quốc viết nhiều nhất trong năm 2009 phải là án mạng vụ sinh viên tiến sĩ Annie Lê bị giết. Cái chết của cô không chỉ gây nên sự bàng hoàng cho tất cả sinh viên và giáo sư tại Yale, mà còn là mối lo lắng và quan tâm của giới truyền thông, dân bản xứ và cộng đồng Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Annie Lê, 24 tuổi, sinh viên người Mỹ gốc Việt đang làm luận án tiến sĩ Dược Lý tại Ðại Học Yale. Ngày 8 Tháng Chín, người ta trông thấy cô vào phòng thí nghiệm và không thấy cô trở ra.

Hai hôm sau, cảnh sát bắt đầu cuộc điều tra về sự mất tích của cô. Tới ngày 12 Tháng Chín, cảnh sát tìm thấy bộ y phục dính máu được nhét vào trần nhà của một căn phòng trong tòa nhà có phòng thí nghiệm nơi Annie Lê làm việc.

Chiều Chủ Nhật, 13 Tháng Chín, đúng ngày lẽ ra là đám cưới cô Annie Lê với vị hôn phu Jonathan Widawsky, thi hài của cô được tìm thấy giữa bức tường bên trong tòa nhà của Ðại Học Yale. Gần một tuần sau đó, cảnh sát bắt giữ Raymond Clark, cựu kỹ thuật viên của Ðại Học Yale. Raymond Clark bị buộc tội bóp cổ Annie Lê đến chết và giấu xác cô đằng sau một bức tường của tòa nhà thí nghiệm nơi cả hai cùng làm việc. Ðộng cơ giết người của Raymond Clark vẫn chưa rõ.

Khoảng 2,000 người đã đến tham dự lễ thắp nến tưởng niệm Annie tổ chức tại Ðại Học Yale vào tối 14 Tháng Chín.

2. Jacqueline Nguyễn, Thẩm Phán Liên Bang đầu tiên gốc Việt

Jacqueline Nguyễn, Thẩm Phán Tòa Thượng Thẩm Los Angeles, được Tổng Thống Barack Obama đề cử vào Tòa Liên Bang, và tới ngày 1 Tháng Mười Hai được Thượng Viện Hoa Kỳ, với số phiếu 97-0, đồng thuận chấp nhận bà trở thành người Mỹ gốc Việt đầu tiên làm thẩm phán liên bang Hoa Kỳ.

Tại Thượng Viện, Nghị Sĩ Diane Feinstein phát biểu, “Thẩm Phán Nguyễn là vị thẩm phán đã từng kinh qua thử thách và có thành tích vững chắc trong vai trò một thẩm phán và một công tố liên bang.”

“Cha mẹ bà phải làm đến hai, ba công việc một lúc, trong khi bà và các anh chị em đều góp tay phụ giúp họ. Những công việc như chùi dọn văn phòng nha sĩ, lột vỏ và cắt táo cho một công ty làm bánh pie, và sau cùng là quản lý tiệm bánh donut mà cha mẹ bà đã mua lại.”

Sinh ra tại Ðà Lạt, và là con gái của một cựu đại tá Việt Nam Cộng Hòa, Thẩm Phán Jacqueline Nguyễn tốt nghiệp Ðại Học Occidental College ở Los Angeles. Sau đó, bà theo học Ðại Học Luật ở UCLA.

Ra trường, bà gia nhập Musick, Peeler & Garrett, một trong những tổ hợp luật sư hàng đầu ở Los Angeles. Sau bốn năm làm việc tại đây, Thẩm Phán Nguyễn chuyển qua làm việc tại văn phòng Biện Lý Liên Bang thuộc Central District of California, nơi bà trở thành Trưởng Ban Hình Sự (General Crimes Section).

3. Nghị viên gốc Việt tại Houston

Sau hai vòng đầu phiếu, Luật Sư Hoàng Duy Hùng, đương kim chủ tịch Cộng Ðồng Người Việt Quốc Gia tại Houston và Vùng Phụ Cận, đắc cử nghị viên Houston, ngày 12 Tháng Mười Hai.

Ông Hoàng Duy Hùng, tên tiếng Anh là Al Hoàng, năm nay 47 tuổi, vượt xa đối thủ của mình 501 phiếu để trở thành 1 trong 14 nghị viên của thành phố 2.1 triệu dân và lớn hàng thứ 4 của Hoa Kỳ (sau New York, Los Angeles và Chicago).

Năm 1992, ông từng về nước hoạt động cho đảng Ðại Việt, bị bắt và bị tù biệt giam 15 tháng.

Về tòa tổng lãnh sự Việt Nam dự trù đặt tại Houston, ông Hùng cho rằng điều này vừa có hại vừa có lợi, nhưng cá nhân ông chống lại, “sẽ gia tăng và làm áp lực với tư cách một nghị viên, còn kết quả ra sao còn phụ thuộc vào phía Bộ Ngoại Giao và chính phủ Hoa Kỳ.”

Chuyện chính trị 2009: Steven Lý, 24 tuổi, đắc cử nghị viên thành phố Rosemead hôm 3 Tháng Ba, trở thành vị dân cử gốc Việt trẻ tuổi nhất tại Hoa Kỳ. Ðương kim Nghị Viên John Trần bị loại. Tới Tháng Mười Hai, John Trần tranh cử vào hội đồng giáo dục El Monte Union High School District và đắc cử... Nửa đêm Thứ Bảy, 1 Tháng Tám, Nghị Viên Andy Quách thành phố Westminster say rượu lái xe đụng sập cột điện làm 300 căn nhà trong bị mất điện suốt đêm kéo dài tới trưa hôm sau Chủ Nhật. Tuy ban đầu ông giải thích với Việt Báo rằng ông “buồn ngủ, vì làm việc quá nhiều” nhưng sau đó ông nhận tội tại tòa, lên tiếng xin lỗi đồng hương và cư dân Westminster. .. Dân Biểu Tiểu Bang Trần Thái Văn tới hiện trường và bị cảnh sát cho rằng ông đã có hành động can thiệp khi cảnh sát đang thử rượu Nghị Viên Andy Quách. Dân Biểu Văn bác bỏ cáo buộc này... Ðầu Tháng Mười Hai, Giám Sát Viên John Moorlach viết blog chỉ trích Giám Sát Viên Janet Nguyễn nặng nề, tố cáo vị đồng viện này không chuẩn bị cho các cuộc họp và thường xuyên nóng giận với công chức quận Cam. Giám Sát Viên Janet Nguyễn đáp trả, cho rằng Giám Sát Viên Moorlach ganh tị với phụ nữ có quyền.

4. Cộng đồng phản ứng chống Sở Cảnh Sát San Jose dùng vũ lực

Một trong những sự kiện nổi bật liên quan đến cộng đồng Việt Nam tại Hoa Kỳ trong năm vừa qua liên quan đến việc cảnh sát San Jose bạo hành, khiến một thanh niên người Mỹ gốc Việt thiệt mạng và một thanh niên khác bị thương.

Nạn nhân Daniel Phạm, một thanh niên người Mỹ gốc Việt bị bệnh tâm thần, đã bị cảnh sát San Jose bắn chết khi họ đáp ứng lời kêu cứu khẩn cấp qua 911 của gia đình nạn nhân.

Theo báo cáo của cảnh sát San Jose thì Daniel Phạm vung dao chém cảnh sát viên, và súng điện bắn không hiệu quả, nên họ phải bắn khiến anh thiệt mạng.

Cũng trong dịp đáp ứng lời kêu cứu 911 khẩn cấp, do hậu quả một cuộc xô xát với những người bạn ở cùng phòng, du học sinh Việt Nam Hồ Quang Phương bị cảnh sát San Jose đánh đập tàn nhẫn, vì không chịu nằm xuống theo lời yêu cầu của họ. Việc sinh viên Phương Hồ bị bạo hành đã được ghi lại trong một video clip do người bạn cùng phòng dùng cell phôn để ghi lại.

Cả hai trường hợp bạo hành gây phẫn nộ trong cộng đồng người Việt tại San Jose nói riêng và toàn Hoa Kỳ nói chung, tạo nên những cuộc hội thảo giữa cảnh sát địa phương và cộng đồng người Việt tại Little Saigon để tìm cách ngăn ngừa những trường hợp tương tự xảy ra tại đây.

5. Madison Nguyễn thắng cuộc bỏ phiếu bãi nhiệm

Tại San Jose, một phong trào đòi bãi nhiệm Nghị Viên Madison Nguyễn cuối cùng đã không thành công, khi người nghị viên gốc Việt thắng cuộc với tỷ số 55-45%, với 6,502 phiếu chống việc bãi nhiệm tức duy trì nghị viên họ Nguyễn trong chức vụ này, và 5,237 phiếu bãi nhiệm.

Như nhiều cuộc bầu cử khác trong thời gian gần đây, đa số cử tri trong cuộc bầu cử “recall” đã bỏ phiếu khiếm diện. Chỉ có 2,247 người đến phòng phiếu, so với 9,502 người bỏ phiếu bằng thư.

Tuy cuộc bầu cử “recall” đã chấm dứt, sự phân chia trong nội bộ cộng đồng San Jose thành hai phe “recall” và “không recall” tới nay vẫn còn tiếp tục. Trên các diễn đàn và trong các sinh hoạt chính trị, người ta vẫn tố cáo nhau tội đã từng ủng hộ hay chống Nghị Viên Madison Nguyễn.

6. Hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Quả Phụ VNCH gây quỹ trên $2 triệu

Sau ba kỳ tổ chức Ðại Nhạc Hội “Cám Ơn Anh,” Hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Quả Phụ VNCH gây quỹ được số tiền tổng cộng lên quá $2 triệu trong năm 2009: Cám Ơn Anh kỳ 1 thu được trên $400,000; kỳ II trên $1 triệu và kỳ III, phối hợp với Bắc California , trên $600,000.

7. Biểu tình chống tranh ảnh

Vào Tháng Giêng, một cuộc triển lãm quy mô có chủ đề “FOB II: Nghệ Thuật Lên Tiếng” do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) tổ chức tại Nam California, quy tụ hơn 50 nghệ sĩ trong nước và hải ngoại, với tác phẩm thuộc nhiều thể loại, đã đón nhận những phản ứng rất gay gắt của cộng đồng người Việt tị nạn trong vùng, thể hiện qua cuộc biểu tình, việc phá hoại các bức tranh, và những tranh cãi kéo dài nhiều ngày sau đó.

Phần lớn lý do của phản ứng này đến từ bức hình của nhiếp ảnh gia Brian Ðoàn, trong hình, một cô gái trẻ mặc áo thun đỏ trên ngực áo có ngôi sao vàng, ngồi bên cạnh một cái bàn nhỏ trưng bày tượng bán thân của Hồ Chí Minh. Bức hình được trưng bày trong một phòng riêng, mang tên “Phòng Ðen,” có cảnh báo là “nhạy cảm,” gồm những chủ đề chính trị thường bị cấm đoán, kể cả các tác phẩm bị cấm phổ biến tại Việt Nam.

Vài tuần sau FOB II, Ðại Học Cypress College tổ chức triển lãm cá nhân cho nhiếp ảnh gia Brian Ðoàn và một cuộc biểu tình khác cũng được tổ chức tại đó.

Tới Tháng Chín, một cuộc triển lãm của họa sĩ điêu khắc gia Ưu Ðàm tại Los Angeles, trưng bày tranh vẽ condom với màu cờ các nước, trong đó có cờ Việt Nam Cộng Hòa, cũng gây nhiều tranh cãi nhưng không có biểu tình. Cuộc hội luận trong chương trình Ngụy Vũ Show trên đài Little Saigon TV với hai nhà nghệ thuật Ưu Ðàm và Brian Ðoàn, với hai lãnh tụ cộng đồng Nguyễn Tấn Lạc và Nguyễn Xuân Nghĩa, trở thành một trong những đoạn phim ăn khách nhất trên YouTube.

8. Ðài phát thanh VNHN bị tố cáo giao du “mật thiết” với cộng sản

Ðầu Tháng Chín, người Việt vùng thủ đô Washington D.C. cũng như khắp nơi đã xôn xao về việc Ban Giám Ðốc của đài phát thanh Việt Nam Hải Ngoại (VNHN) bị cáo buộc có quan hệ “mật thiết với tòa đại sứ Việt Cộng tại Washington DC” và “gặp gỡ các viên chức cộng sản” trong chuyến về VN của một số thành viên trong ban giám đốc.

Những người chống đối quan hệ, mà họ cho là mật thiết, “với tòa đại sứ CSVN” của đài phát thanh, lên án việc làm này, vì họ quan niệm rằng mọi giao du với bất cứ đại diện nào của nhà cầm quyền Hà Nội, đều là biểu hiệu cho việc muốn hợp tác với cộng sản của đài phát thanh Việt Nam Hải Ngoại.
Mặt khác, dư luận cũng cho rằng không hẳn mọi liên hệ với nhà nước Việt Nam đều mang ý nghĩa muốn hợp tác hay với tiếp tay với nhà cầm quyền cộng sản. Những người này cho rằng phải đánh giá từng sự kiện một cách rõ ràng trước khi kết luận.

Cho đến nay những tranh cãi nẩy lửa do sự cáo buộc này gây ra vẫn chưa ngã ngũ. Tuy thế, những bất đồng ý kiến xung quanh việc này đã làm phân tán thêm một cộng đồng vốn đang có nhiều phân hóa, có những ý kiến khác biệt về phương thức đấu tranh chống cộng sản mang lại tự do dân chủ cho Việt Nam .

9. Jiverly Wong

Ngày 3 Tháng Tư, một người Mỹ gốc Việt nã súng vào một trung tâm phục vụ người di dân ở Binghamton, New York, giết chết 13 người. Ông Jiverly Wong, 41 tuổi, đậu xe của mình chặn cửa sau của trung tâm American Civic Association, kế đó nhào vào phía cửa trước rồi nổ súng vào hai nhân viên tiếp tân, giết chết một người, và sát hại những nạn nhân kế tiếp trong một phòng học, các giới chức cảnh sát cho biết như thế. Bà Shirley De Lucia, 61 tuổi, nhân viên tiếp tân sống sót đã giả chết, rồi gọi cấp cứu 9-1-1 tuy người vẫn mang thương tích và vẫn chờ trên đường dây.

Bộ áo giáp của ông Wong cho thấy là “trong quá trình suy nghĩ của anh ta thì đã có lúc dự kiến sẽ đấu súng với cảnh sát hoặc ít ra cũng không để chúng tôi chận đứng hành động của anh ta,” cảnh sát trưởng Binghamtom nói.

Ông Jiverly Wong sinh tại Việt Nam và qua Mỹ đầu thập niên 90, lái xe truck ở California trước khi trở về Binghampton để rồi lại mất việc làm. Những người thân quen cho biết ông Wong chào đời tại Việt Nam, có lối sống cô độc, thường bực bội vì bị chọc nói tiếng Anh không chuẩn.

Một năm những vụ án: Doanh gia Tân Nguyễn, từng ra tranh cử Hạ Viện liên bang, ngày 10 Tháng Giêng bị truy tố tại tòa liên bang với tội khai gian với nhân viên công lực. Vụ án liên quan tới một bức thư ông gởi ra cho cử tri gốc Mexico , bị cho là ngăn cản họ đừng đi bầu. Tiểu bang California từng truy tố ông nhưng rồi bãi nại... Vào Tháng Bảy, ông Thu Nguyen, 59 tuổi, làm nghề mang đồ ăn “to go” cho một nhà hàng Tàu, bị giết khi đi đưa đồ ăn tại Lawrence , Massachussetts. Hai thanh niên bị truy tố trong án mạng này... Cụ bà Nguyễn T. Xuân, 83 tuổi, bị hung thủ bắt và bịt miệng bịt mũi, nhưng bà thoát chết nhờ lấy tay bóp mạnh vào hạ bộ người này. Hung thủ 38 tuổi bị bắt và bị truy tố tội hành hung người cao niên... Bà Thuy Lê, 38 tuổi, cư dân Garden Grove, sáng sớm 16 Tháng Chín cầm dao chém hai con, 5 tuổi và 3 tuổi, định tự sát, nhưng rồi gọi điện thoại cấp cứu 9-1-1. Bà bị truy tố, và tòa hiện đang cho chuyên gia thẩm định tâm thần của bà...

10. Lần đầu tiên làm lễ giỗ cố Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu trong cộng đồng

Lần đầu tiên sau 8 năm cố Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu qua đời, các cựu quân cán chính VNCH Nam Bắc California phối hợp tổ chức một lễ Tưởng Niệm Cố Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu trước công chúng đồng hương người Việt ở Nam California vào ngày 3 Tháng Mười, năm 2009, tại Santa Ana. Phu nhân của Cố Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu cũng từ xa về tham dự cùng khoảng trên 500 đồng hương người Việt.

Buổi lễ cũng gây một số dư luận ngược lại. Một số người ủng hộ Cố Tổng Thống Ngô Ðình Diệm đặt vấn đề về vai trò ông Thiệu, khi đó là đại tá, trong cuộc đảo chánh 1 Tháng Mười Một, 1963. Một số người khác chất vấn các quyết định quân sự của Tổng Thống Thiệu vào mùa Xuân 1975. Một bài viết của nhà báo Lữ Giang trên báo Viet Herald chỉ trích Tổng Thống Thiệu dẫn đến việc ông Ngô Kỷ đậu xe đối diện tòa soạn phản đối báo này trong hơn 2 tháng tới nay chưa dời.